सङ्क्रमणमा विश्व व्यवस्था
वर्तमान विश्व व्यवस्थाले कोल्टो फेर्न लागेको छ । सन् १९९० को दशकदेखि अमेरिकाको नेतृत्वमा चलिरहेको एकध्रुवीय विश्व व्यवस्थामा परिवर्तनका स्पष्ट सङ्केत देखिएका छन् । सभ्यताको विकाससँगै समय, अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलन, आर्थिक तथा प्राविधिक क्षेत्रमा आएको परिवर्तनले विश्व व्यवस्थामा पनि परिवर्तन ल्याउँछ । यो प्रकृतिको नियम हो र निरन्तर चल्ने प्रक्रिया हो । त्यसैले वर्तमान विश्व व्यवस्थामा परिवर्तन आउने कुरा पनि निश्चित छ । यसमा सबै खाले विद्वान्, विश्लेषक तथा भूराजनीतिका ज्ञाता सहमत छन् । जोन मियरसाइमर, किशोर महबुबानी, नोम चोम्स्की जस्ता प्रख्यात विद्वान् र विश्लेषक वर्तमान विश्व व्यवस्था प्रभुत्ववादी भएकाले यसको परिवर्तन आवश्यक छ भन्ने मत राख्छन् । तर केही भूराजनीतिका विद्वान् र विश्लेषक वर्तमान विश्व व्यवस्था र शक्ति सन्तुलनमा खासै परिवर्तन नहुने र अमेरिका नेतृत्वको एकधु्रवीय विश्व व्यवस्था केही दशकसम्म कायम रहने विश्वास व्यक्त गर्दछन् । फ्रान्सिस फुकुयामा, जोसेफ नानी, रोबर्ट कागन तथा फरिद जाकारिया जस्ता विद्वान् र विश्लेषक यो खाले विचारका पक्षपाती हुन् । उनीहरूका अनुसार वर्तमान उदा...